Początek nowego roku szkolnego nie oznacza, że trzeba całkowicie urządzić pokój dziecka od nowa. Często wystarczy poprawić miejsce do nauki, uporządkować stare zeszyty i ustalić, gdzie dziecko będzie odkładało podręczniki, plecak oraz rozpoczęte zadania.
Dobrze zorganizowany pokój powinien umożliwiać dziecku trzy podstawowe czynności:
Poszczególne strefy nie muszą być oddzielone meblami. Ważne, aby sobie wzajemnie nie przeszkadzały. Biurko nie powinno więc służyć jako stałe miejsce na zabawki, a łóżko jako półka na podręczniki.
Zanim zaczniecie kupować nowe meble, posadźcie dziecko przy obecnym biurku, zmierzcie wolne miejsce w pokoju i wspólnie przejrzyjcie szkolne przybory. Dopiero wtedy będzie wiadomo, czego naprawdę brakuje. Nie trzeba też rozwiązać wszystkiego idealnie przed pierwszym dniem szkoły – układ przyborów i system przechowywania można poprawić po kilku tygodniach, gdy okaże się, z czego dziecko faktycznie korzysta.
Wymagania dotyczące pokoju zmieniają się nie tylko wraz ze wzrostem dziecka. Z czasem przybywa podręczników, sprzętu elektronicznego, samodzielnych projektów oraz potrzeby prywatności.
Poniższe wymiary są orientacyjnymi wartościami pomocnymi przy planowaniu. Najważniejsze są rzeczywisty wzrost dziecka, układ pomieszczenia oraz sposób, w jaki odrabia ono lekcje.
| Etap nauki | Czego dziecko najczęściej potrzebuje | Orientacyjna powierzchnia biurka | System przechowywania |
|---|---|---|---|
| Pierwszoklasista | pisanie, rysowanie, wspólne czytanie i przygotowywanie plecaka | około 90–100 × 55–60 cm | kilka czytelnie oznaczonych przegródek i miejsce na plecak |
| Młodszy uczeń szkoły podstawowej | więcej zeszytów, lektury, prace plastyczne i projekty | około 100–120 × 60 cm | półki według przedmiotów, szuflady i miejsce na rozpoczęte prace |
| Starszy uczeń szkoły podstawowej | podręczniki, laptop, prezentacje i samodzielna nauka | około 120–140 × 60–80 cm | większy blat, szuflady, półki i miejsce na sprzęt elektroniczny |
Pierwszoklasista nie potrzebuje skomplikowanego systemu z dziesięcioma różnymi pojemnikami. Powinien przede wszystkim łatwo zrozumieć, gdzie odkładać poszczególne rzeczy.
Zwykle wystarczą:
W przypadku młodszego dziecka ważne jest, aby mogło dosięgnąć codziennie używanych rzeczy bez wchodzenia na stołek i bez przesuwania kilku pudeł w poszukiwaniu jednego zeszytu.
Praktycznym rozwiązaniem może być regulowane biurko dziecięce ze schowkami, którego wysokość blatu można dostosować do wzrostu dziecka.
Ten model pozwala ustawić blat na wysokości od 54 do 76 cm. Ma również uchylny blat, cztery przegrody oraz dwie szuflady. Przed zakupem nadal warto sprawdzić, czy konkretne ustawienie rzeczywiście odpowiada dziecku.
Od kolejnych klas przybywa zeszytów ćwiczeń, lektur, materiałów plastycznych i szkolnych projektów. Dziecko potrafi już segregować przybory według przedmiotów, ale system nadal powinien pozostać prosty.
Pomaga podział rzeczy według częstotliwości używania:
Najczęściej używane przybory powinny znajdować się przy biurku. Zapasy można umieścić w zamkniętej szafie, a zeszyty z poprzedniego roku szkolnego poza główną strefą nauki.
Starsze dziecko często korzysta jednocześnie z podręcznika, zeszytu, laptopa i dodatkowych notatek. Potrzebuje więc większej, wolnej powierzchni roboczej oraz miejsca na przewody, słuchawki i ładowarki.
Biurko z elektryczną regulacją wysokości może sprawdzić się u starszego ucznia, który regularnie korzysta z komputera albo chce zmieniać pozycję z siedzącej na stojącą. Model z blatem 140 × 60 cm można ustawić na wysokości od 72 do 120 cm i zapisać cztery wybrane pozycje.
Najniższe ustawienie wynoszące 72 cm może być jednak zbyt wysokie dla pierwszoklasisty. Biurka nie należy więc wybierać dla młodszego dziecka wyłącznie dlatego, że jest oznaczone jako regulowane.
Biurko nie musi być jak największe. Powinny się na nim zmieścić otwarty zeszyt, podręcznik i podstawowe przybory, bez konieczności każdorazowego przestawiania lampki i organizerów.
Podczas siedzenia sprawdźcie przede wszystkim, czy:
Zalecenia dziecięcych terapeutów zajęciowych podkreślają znaczenie stabilnej pozycji, podparcia stóp i możliwości wygodnego oparcia rąk na biurku bez unoszenia ramion. Jeżeli dziecko nie dosięga stopami do podłogi, może pomóc stabilny podnóżek. Więcej informacji znajduje się także w poradniku dziecięcej terapii zajęciowej NHS.
Krzesło z regulacją wysokości nie będzie automatycznie odpowiednie dla każdego ucznia. Trzeba również uwzględnić wielkość siedziska i najniższą dostępną pozycję. Przykładowo dziecięce krzesło obrotowe bez podłokietników ma siedzisko o wymiarach około 38 × 40 cm i regulację wysokości od 37 do 47 cm. Prawidłowe ustawienie zawsze trzeba jednak sprawdzić bezpośrednio podczas siedzenia.
Brak podłokietników może być zaletą w małym pokoju, ponieważ krzesło łatwiej wsunąć pod biurko. Siedzisko nie może być jednak ustawione tak wysoko, aby nogi dziecka swobodnie zwisały.
Światło dzienne powinno padać na blat w miarę możliwości z boku. Dziecku praworęcznemu zwykle mniej przeszkadza światło padające z lewej strony, a leworęcznemu – z prawej.
Biurko nie musi stać bezpośrednio pod oknem. Ważne, aby:
Jeżeli starsze dziecko regularnie korzysta z laptopa, podczas dłuższej pracy nie powinno stale pochylać głowy nad nisko położonym ekranem. Pomocne może być ustawienie laptopa wyżej oraz korzystanie z osobnej klawiatury i myszy.
Przed zakupem kolejnego regału najpierw przejrzyjcie rzeczy, które dziecko już posiada. Część miejsca często zajmują stare karty pracy, wyschnięte flamastry, puste opakowania i przybory nieużywane od kilku lat.
Szkolne wyposażenie można podzielić na trzy proste grupy:
| Grupa | Co do niej należy | Gdzie ją przechowywać |
|---|---|---|
| Codziennie używane rzeczy | aktualne podręczniki, zeszyty, piórnik i zadania | otwarta półka lub szuflada przy biurku |
| Zapasy | czyste zeszyty, papier, zapasowe kleje i materiały plastyczne | szafa, wyższa półka lub zamknięty pojemnik |
| Archiwum | starsze zeszyty, świadectwa i wybrane prace | górna część szafy lub miejsce poza kącikiem do nauki |
Ustawcie podręczniki i zeszyty obok siebie, a następnie zmierzcie, ile centymetrów zajmują. Do wyniku dodajcie około jednej czwartej jako rezerwę.
Jeżeli materiały mają łącznie 60 cm szerokości, będą potrzebowały około 75 cm półki:
60 × 1,25 = 75 cm
Rezerwa pozwoli dodawać kolejne zeszyty i książki w ciągu roku, bez przepełniania półki już na początku.
Podręczniki praktyczniej przechowywać pionowo niż w wysokich stosach. Dziecko może wtedy wyjąć jedną książkę bez przekładania pozostałych. Segregatory i stojaki na czasopisma można oznaczyć według przedmiotów lub dni tygodnia.
Oba rozwiązania mają swoje miejsce w pokoju dziecka.
| Otwarty regał | Zamknięta szafa lub szuflada |
|---|---|
| dziecko od razu widzi, gdzie znajdują się rzeczy | ogranicza wizualny bałagan |
| sprawdza się przy codziennie używanych książkach | sprawdza się przy zapasach i rzadziej używanych rzeczach |
| ułatwia szybkie odkładanie przedmiotów | chroni przybory przed młodszym rodzeństwem |
| po przepełnieniu wygląda chaotycznie | bez oznaczeń dziecko może nie pamiętać, co znajduje się w środku |
Najczęściej najlepiej sprawdza się połączenie obu typów przechowywania. Aktualne podręczniki pozostają widoczne, natomiast materiały plastyczne, klocki i zapasy papieru można schować w pojemnikach lub szufladach.
Przykładem takiego rozwiązania jest regał dziecięcy łączący otwarte półki z materiałowymi szufladami. Ma wymiary 93 × 30 × 100 cm. W przypadku starszego ucznia nie zastąpi pełnowymiarowego regału na książki, ale u młodszego dziecka może pomóc oddzielić szkolne materiały od zabawek i drobiazgów.
Wysokie regały i szafy należy przymocować do ściany zgodnie z instrukcją. Dziecko może próbować wspinać się po półkach lub wykorzystać otwartą szufladę jako stopień. Zalecenia dotyczące bezpieczeństwa podkreślają dlatego konieczność zabezpieczania mebli, które mogą się przewrócić. Więcej informacji zawiera inicjatywa Anchor It.
Plecak powinien mieć jedno stałe miejsce, na przykład niską przegródkę, solidny haczyk lub przestrzeń obok biurka. Nie powinien pozostawać na środku pokoju ani każdego wieczoru znajdować się w innym miejscu.
Przyda się również jedna przegródka formatu A4 na:
Taka prosta przegródka na bieżące dokumenty zapobiegnie mieszaniu ważnych informacji z rysunkami i starymi ćwiczeniami.
Nawet małego pokoju nie trzeba dzielić fizycznymi przegrodami. Poszczególne strefy można wyznaczyć ustawieniem mebli, oświetleniem oraz sposobem przechowywania rzeczy.
Im mniej rzeczy pozostaje na biurku, tym łatwiej dziecku rozpocząć naukę. Na stałe zwykle wystarczą:
Zabawki, kolekcje i rozpoczęte budowle warto przenieść poza powierzchnię roboczą, aby dziecko nie musiało sprzątać przed każdym zadaniem. Celem nie jest idealnie puste biurko, lecz możliwość rozpoczęcia nauki bez długich przygotowań.
Młodszy uczeń nadal potrzebuje miejsca do zabawy. Często wystarczy wolna część podłogi i kilka łatwo dostępnych pojemników.
Jeżeli dziecko buduje większe modele, można przeznaczyć na nie przenośną płytę lub jedną półkę. Dzięki temu nie trzeba codziennie rozkładać całej konstrukcji ani zajmować nią biurka.
Jeżeli na łóżku regularnie gromadzą się podręczniki i plecak, warto wyznaczyć im inne stałe miejsce. Przy łóżku zwykle wystarczy lampka do czytania, aktualnie czytana książka i niewielka przestrzeń na osobiste drobiazgi.
W większym pokoju można stworzyć osobny kącik do czytania i odpoczynku. Jednym z rozwiązań jest niska modułowa kanapa dziecięca, której elementy można układać na różne sposoby. Model o wymiarach 150 × 75 × 50 cm zapewnia miejsce do czytania, siedzenia i zabawy, jednak w pokoju do 10 m² może zajmować zbyt dużą część wolnej podłogi.
W pokoju do 10 m² liczba mebli jest często ważniejsza niż rozmiar pojedynczego elementu. Kilka małych komód może zajmować więcej miejsca i utrudniać poruszanie się bardziej niż jedna wyższa szafa.
Jako przykład można przyjąć pokój o wymiarach około 3 × 3 m.
| Wyposażenie | Orientacyjny wymiar |
|---|---|
| Łóżko | 90 × 200 cm |
| Biurko | około 100–120 × 60 cm |
| Szafa ubraniowa | około 80–100 × 55–60 cm |
| Płytki regał | głębokość około 30 cm |
| Wolna podłoga | miejsce do zabawy, przebierania się i swobodnego przejścia |
Łóżko najlepiej ustawić wzdłuż pełnej ściany, biurko w miejscu z odpowiednią ilością światła dziennego, a szafę w pobliżu drzwi. Środka pokoju nie warto zastawiać dodatkowymi meblami.
W małym pokoju warto wykorzystać przestrzeń, która w przeciwnym razie pozostałaby pusta. Przykładem jest łóżko z szufladami.
Łóżko dziecięce 90 × 200 cm z miejscem do przechowywania ma całkowite wymiary 205 × 95 × 66 cm, pięć szuflad oraz jedną otwartą półkę.
Może dzięki temu częściowo zastąpić osobną komodę lub dodatkowy regał.
W szufladach pod łóżkiem można przechowywać między innymi:
Codziennie używane podręczniki powinny jednak znajdować się bliżej biurka. Szukanie zeszytu w głębokiej szufladzie pod łóżkiem mogłoby utrudniać codzienne przygotowania.
W małym mieszkaniu warto wykorzystać przestrzeń pod łóżkiem i nad biurkiem. Jeżeli pokój dzieli rodzeństwo, każde dziecko powinno mieć własne miejsce do nauki albo wyraźnie wydzieloną część wspólnego blatu oraz osobne miejsce na szkolne przybory.
W domu z młodszymi dziećmi nożyczki, cyrkle, farby i drobne elementy należy przechowywać w zamykanej lub wyżej położonej części mebla. Aktualne podręczniki starszego dziecka powinny jednak pozostać łatwo dostępne.
Uczeń potrzebuje w ciągu dnia również ruchu. Pokój nie musi jednak przypominać sali gimnastycznej, a element do ćwiczeń nie powinien blokować przejścia ani miejsca do nauki.
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby dzieci i młodzież w wieku 5–17 lat wykonywały średnio co najmniej 60 minut aktywności fizycznej o umiarkowanej lub większej intensywności dziennie. Domowe wyposażenie może wspierać część codziennego ruchu, ale nie powinno zastępować zabawy na zewnątrz, sportu ani zwykłej aktywności. Szczegóły zawiera opracowanie WHO dotyczące aktywności fizycznej.
Drabinki gimnastyczne mogą zajmować mniej powierzchni podłogi niż wolnostojący zestaw do wspinania, ponieważ wykorzystują ścianę. Wymagają jednak:
Drewniane drabinki gimnastyczne z drążkiem, pierścieniami i drabinką linową mają wymiary 62 × 210 × 57 cm. Producent zaleca je dla dzieci w wieku od 3 do 12 lat.
Sama szerokość wynosząca 62 cm jest stosunkowo niewielka, jednak podczas planowania trzeba uwzględnić również bezpieczną przestrzeń potrzebną przed konstrukcją.
W pokoju, w którym drabinki nie zmieszczą się w bezpieczny sposób, praktyczniejsza może być składana mata i kilka prostych ćwiczeń niewymagających stałego wyposażenia.
Nie wystarczy znać liczbę metrów kwadratowych. Trzeba zmierzyć także poszczególne ściany, drzwi, okno, grzejnik oraz przestrzeń potrzebną do otwarcia szafy i odsunięcia krzesła.
Dwoje dzieci w tym samym wieku może znacznie różnić się wzrostem. Ważne jest, czy dziecko dosięga stopami do podłogi, może oprzeć plecy i wygodnie położyć ręce na biurku.
Duże biurko nie pomoże, jeżeli połowę powierzchni zajmują organizery, dekoracje i zabawki. Na blacie zwykle wystarczy pozostawić wyposażenie używane każdego dnia.
Otwarte półki są praktyczne w przypadku aktualnych podręczników, ale przy dużej liczbie przedmiotów pokój wygląda na nieuporządkowany. Zapasy i drobiazgi praktyczniej schować w szufladach lub pojemnikach.
Jeżeli te rzeczy nie mają stałego miejsca, trafiają na podłogę, łóżko lub stół w jadalni. Wystarczy niska przegródka na plecak i jedna półka na rozpoczęte projekty.
Nie zapełniajcie wszystkich półek jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. W kolejnych miesiącach przybędą zeszyty ćwiczeń, książki, prace i szkolne projekty. Dobrze pozostawić około jednej piątej miejsca do przechowywania jako rezerwę.
Do zwykłego pisania, rysowania i czytania zazwyczaj wystarczy blat o szerokości około 90–100 cm i głębokości 55–60 cm. Ważniejsza od całkowitego rozmiaru jest ilość rzeczywiście wolnej powierzchni.
Nie. Regulowane biurko jest praktyczne, ponieważ można zmieniać jego wysokość, ale prawidłową pozycję można uzyskać również za pomocą odpowiedniego krzesła i stabilnego podnóżka. Najważniejszy jest rzeczywisty sposób siedzenia dziecka.
Światło dzienne powinno w miarę możliwości padać z boku. Dziecku praworęcznemu zwykle odpowiada światło z lewej strony, a leworęcznemu z prawej. Biurko nie powinno utrudniać otwierania okna ani zasłaniać grzejnika.
Zmierzcie szerokość wszystkich aktualnych podręczników, zeszytów i segregatorów ustawionych obok siebie, a następnie dodajcie około 25% rezerwy. Ważniejsza od liczby półek jest ich użyteczna długość i łatwa dostępność.
Otwarte półki są praktyczniejsze na codziennie używane podręczniki. Materiały plastyczne, zapasy i starsze zeszyty lepiej przechowywać w szufladach, pojemnikach lub zamkniętej szafie. Najlepiej sprawdza się połączenie obu rozwiązań.
Zacznijcie od łóżka, biurka i szafy ubraniowej. Wykorzystajcie szuflady pod łóżkiem, płytkie półki oraz przestrzeń nad biurkiem. Lepiej zrezygnować z kilku małych komód i dużych mebli pełniących tylko jedną funkcję.
Każde dziecko powinno mieć własne krzesło, lampkę i wyraźnie wydzielone miejsce na szkolne przybory. Blat może być wspólny, ale musi być na tyle długi, aby oboje dzieci mogło uczyć się jednocześnie.
Mogą się sprawdzić, jeżeli da się je prawidłowo zamontować, a przed konstrukcją pozostanie bezpieczna wolna przestrzeń. Jeżeli dziecko ćwiczyłoby bezpośrednio przy łóżku, biurku lub szafie, lepiej wybrać przenośne wyposażenie do ruchu.
Szybki przegląd można wykonywać raz w tygodniu. Większe porządki warto zaplanować na koniec semestru i roku szkolnego. Starsze materiały, których dziecko nie potrzebuje na co dzień, należy przenieść poza główną strefę nauki.
Dobrze przygotowany pokój dziecka nie musi być idealnie ukończony jeszcze przed pierwszym dniem szkoły. Najważniejsze, aby dziecko miało wygodne miejsce do nauki, łatwy dostęp do szkolnych przyborów oraz wystarczająco dużo przestrzeni do zabawy i odpoczynku. Po kilku pierwszych tygodniach okaże się również, z czego rzeczywiście korzysta i które elementy organizacji wymagają poprawy.
Wybierając nowe wyposażenie, warto uwzględnić wiek i wzrost dziecka, wielkość pokoju oraz problem, który trzeba rozwiązać. Regulowane biurko, odpowiednio ustawione krzesło, połączenie otwartych półek i szuflad albo łóżko z miejscem do przechowywania mogą poprawić funkcjonalność pokoju bez konieczności wymiany wszystkich mebli jednocześnie.
Míša
z Kokiski
Komentarz do artykułu (0)
